Sociale werkplaats weer open voor leefbare wijken

Deze week presenteerde Aedes het onderzoek van Rigo over de relatie tussen het huisvesten van lage inkomens in sociale huurhuizen en de afnemende leefbaarheid. Volgens de onderzoekers van Rigo is er een direct verband tussen de instroom van lage inkomens in de sociale huur en de afnemende leefbaarheid.

Dit is nogal wat!

IMG_0671

Ik ben geboren in een huurhuis van de ECW, de Emmer Centrale Woningbouwvereniging, één van de voorlopers van het huidige Lefier. Mijn vader was stukadoor, moeder werkte enkele ochtenden in de week als schoonmaakster. Mijn vader kluste nogal wat bij zodat ons gezin er een modaal inkomen op nahield. Naast ons woonden fabrieksarbeiders van de Enka. (Akzo) Even verderop in de blok woonde een afdelingschef van dezelfde werkgever. In de buurt woonden leraren, ingenieurs en arbeiders maar ook mensen met een bijstandsuitkering. De sociale huurhuizen werden bewoond door een klein plukje mensen met een hoog inkomen, een deel met middeninkomens en een deel lage met inkomens.

Nu wonen er in dezelfde straat alleen nog maar mensen met lage inkomens. Gescheiden mannen en vrouwen, mensen die arbeidsongeschikt zijn, mensen die in mijn tijd woonden bij een instelling en nog een paar mensen die een klein baantje hebben.

De sociale huur verandert. Kopen werd aantrekkelijker door soepelere hypotheekregels en lage rentes. Er zijn meer tweeverdieners dan vroeger die zich sneller een koophuis kunnen permitteren. We kenden zelfs een tijdje Premiewoningen, een subsidieregeling voor koopwoningen. Inkomenseisen en passend toewijzen werd ingevoerd waardoor corporaties hoofdzakelijk mensen bedienen met een laag inkomen.

Daarnaast veranderde ook de zorg. Vroeger woonde nagenoeg niemand zelfstandig met een verstandelijke beperking of een psychische aandoening. Vijfenzestigplussers vertrokken naar het bejaardentehuis. Nu wonen deze mensen gewoon in de wijk. Eigenlijk zoals het hoort maar kennelijk gaat het niet goed.

Schermafbeelding 2018-11-11 om 16.03.42

Er veranderde nog meer. Als je niet mee kon in het alsmaar complexer wordend werk in een regulier bedrijf kon je aan het werk in een sociale werkplaats. Of, als je er voor in aanmerking kwam, kon je naar de dagbesteding. Dit kan vanaf 2015 bijna niet meer.

Is er een relatie tussen deze geschetste veranderingen en de huidige stand van de leefbarometer in de straat waar ik tot mijn 23e woonde? Absoluut!

De lage inkomens in de sociale huur hangen nauw samen met beperkingen die mensen hebben. In een wijk met sociale huurhuizen wonen meer mensen met een beperking dan in wijken met veel koophuizen. Het hebben van een beperking gaat vaak hand in hand met het verdienen van een laag inkomen. Mensen met een beperking wonen zelfstandig maar krijgen niet de begeleiding die ze nodig hebben en hebben geen toegang tot normaal of beschut werk.

IMG_0674

En hier gaat het mis.

We overschatten de zelfredzaamheid van deze groep mensen. We verwachten dat ze zichzelf woonvaardigheden aanleren waar de ouders dit hebben nagelaten. We verwachten dat ze het huishoudboekje op orde hebben terwijl ze niet kunnen lezen of schrijven. We verwachten dat ze de gordijnen om 8 uur ’s ochtends hebben geopend terwijl ze niet hoeven te werken. We verwachten dat ze na 22 uur stil zijn terwijl ze altijd kunnen uitslapen. We verwachten dat ze de medicatie innemen terwijl ze geen klok kunnen kijken. We verwachten dat ze een keukentafelgesprek kunnen voeren terwijl er van gelijkwaardigheid geen sprake is. We verwachten dat ze blijven solliciteren terwijl ze al lang weten dat er geen werk bestaat dat ze aan kunnen.

En ja, er is inderdaad ook een groepje dat niet wil. Verdiep je eens in de mensen met een beperking en je zult er achter komen dat er meer mensen zijn die niet kunnen dan die niet willen.

Schermafbeelding 2018-11-11 om 17.10.55

En wat is de oplossing die de brancheorganisatie van de woningcorporaties, Aedes, oppert? Meer dure huur, en koopwoningen realiseren tussen de sociale huur. Dan verbetert de leefbaarheid omdat de rijkere bewoners het gedrag compenseren van de armere bewoners.

Symptoombestrijding van de bovenste plank. Je lost niets op maar beïnvloedt uitsluitend de statistiek. Windowdressing of kop-in-het-zand politiek. Het gemiddelde gaat regeren terwijl de kwetsbare mensen zich nog eenzamer gaan voelen. En uiteraard vindt Aedes direct dat het kabinet aan zet is om woningcorporaties meer ruimte te geven. Er is ruimte genoeg. En schiet niet direct in de actiestand maar zorg dat anderen hun taken serieus oppakken. Het wordt tijd dat Aedes de blik wat meer gaat richten naar de bondgenoten op het gebied van zorg en werk dan naar Den Haag.

Wil je de oorzaken van de verslechterde leefbaarheid aanpakken dan is er meer nodig dan een aantal stenen te stapelen of te verslepen. Wat veel corporaties nalaten maar zouden moeten doen is het bouwen van woonvormen voor mensen met een beperking of mensen die uitstromen uit beschermd wonen. Dit gebeurt nog te weinig.

Zorg dat mensen overdag aan het werk zijn. Dan heeft hun leven weer betekenis en neemt de eigen trots weer toe. Dan regeren rust, regelmaat en reinheid waardoor het woongenot voor de hele buurt weer toeneemt. Voor mensen waarvoor een reguliere baan niet is weggelegd moeten de sociale werkplaatsen weer open. Dwing af dat bedrijven mensen met een lichte beperking in dienst nemen. Mensen met een zwaardere beperking moeten weer terecht kunnen op de dagbesteding of in een dagopvang. Zorg dat de begeleiding bij het zelfstandig wonen op orde is door alle bezuinigingen terug te draaien. Dan neem je oorzaken weg met als gevolg dat de statistieken weer gaan kloppen. Niet andersom!

Schermafbeelding 2018-11-11 om 17.07.37

En een tip voor Aedes. Stop direct met het bouwen van huizen in de steden. Net zo lang tot je hebt binnengehaald wat je nodig hebt om de waarde van het corporatiebezit op peil te houden. Want een slechte leefbaarheid kost handen vol geld. Geld dat door mensen met lage inkomens bijeen is gebracht. Dan is het zuur dat dit geld wordt besteed aan dure huur of koopwoningen voor mensen die slechts de statistiek dienen. Op deze wijze werp je je eigen beperking op.

1240

Bronnen

https://dkvwg750av2j6.cloudfront.net/m/6c4e63d71fd06d49/original/Veerkracht-in-het-corporatiebezit.pdf

https://www.scp.nl/Publicaties/Alle_publicaties/Publicaties_2018/Van_sociale_werkvoorziening_naar_Participatiewet

https://www.binnenlandsbestuur.nl/sociaal/nieuws/fnv-wil-grotere-doelgroep-voor-sw-bedrijven.9596859.lynkx

https://www.aedes.nl/artikelen/klant-en-wonen/wijkaanpak-en-leefbaarheid/wijkaanpak/woningcorporaties-grotere-tweedeling-leidt-tot-nieuwe-achterstandswijken.html

https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/baankansen-voor-arbeidsgehandicapten-kelderden-na-het-sluiten-van-sociale-werkplaatsen~b21dca37/

https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/gehandicapte-werknemer-is-verstrikt-geraakt-in-wildgroei-aan-dienstverbanden~b3ca8662/

https://www.vgn.nl/themas?id=173

https://www.gemeente.nu/sociaal/werk/ser-behoud-sw-bedrijven/#prettyPhoto

Ik ben een gespleten persoonlijkheid en dat is goed voor de wereld!

Het was de lieve en slimme Jeanette Croezen die mij kietelde naar aanleiding van mijn tweet om de Formule 1 in 2020 naar Assen te halen. Was dat niet te vervuilend in deze tijd? Moeten we dat wel willen in een provincie waar het zo lekker toeven is in de rust van de mooie natuur?

Schermafbeelding 2018-11-03 om 12.23.52

Ergens tussen 1995 en 1998 organiseerde ik samen met vriend Wilfred een reis naar de Formule 1 in Duitsland. Onze held Jos Verstappen reed mee. Op een fanclubdag in het Limburgse Echt hadden we al mogen karten tegen Jos. Met vriend Sieto bezocht ik een aantal DTM races. Minstens zo spectaculair. Onze aderen waren behoorlijk gevuld met loodhoudende benzine in die dagen.

Twintig jaar later geef ik leiding aan een woningcorporatie die duurzaamheid hoog in het vaandel heeft. We zijn geen koploper maar doen aardig mee in de groep achter de top. We hebben grote ambities als het gaat om de energieprestaties van onze huizen en de organisatie.

Ook privé zijn we behoorlijk aan het verduurzamen. Zowel qua energie als in materiële zin. Ons privewagenpark migreerde van twee dikke diesels via twee modale benzineautos naar een hybride en een kleine benzine gestookte variant. We fietsen meer door de auto’s te laten staan. Mijn auto staat zelfs niet bij ons thuis maar in de garage op het werk omdat ik ‘m privé bijna niet meer gebruik. Deelauto’s zouden voor ons een uitkomst zijn.

We zijn verhuisd van een vrijstaand huis met een inhoud van 550m3 met label B en 1.500 m2 tuin naar een rijtjeshuis met label A++ en een tuin van 15m2. We stoken nog even met gas maar hier hopen we over een paar jaar afscheid van te nemen. Het dak ligt vol met zonnepanelen en we kunnen de slaapkamers koelen en verwarmen met 4 warmtepompen. We eten zo veel mogelijk biologisch en niet elke dag vlees. We ‘ontspullen’ waar je bij staat!

Ben ik een gespleten persoonlijkheid als het om het verbranden van fossiele brandstoffen gaat?

Ja, eigenlijk wel. Ik ben, sinds Max Verstappen de Formule 1 weer spannend maakt door z’n ondernemende rijstijl, weer helemaal fan van dit spektakel. Ik vind ook dat Assen de beste faciliteiten heeft om een grand prix te organiseren. Ik denk ook dat dit nieuwe energie geeft die een spin off heeft voor het collectief Drents zelfvertrouwen. Net zoals de Nedersaksische taal die, door met name Daniël Lohues en Marlene Bakker, goed op de kaart zijn gezet.

Ik kan er geen plak kaas extra mee op m’n brood leggen maar het voelt verdomd goed!

Ik vind ook dat we niet te fundamentalistisch moeten zijn in het leven dat we willen leiden. We moeten het elke dag een stap beter doen. We kunnen het niet betalen om ineens van het gas af te gaan. Dan staat ons leven én de economie stil. Van het gas af en alles electrificeren betekent meer behoefte aan energiecentrales, windmolens en zonneakkers. Ook hierover zijn de meningen nog niet onverdeeld.

We zijn we het aan de Groningers verplicht om van het gas af te gaan. Misschien wel wat sneller dan de technologische ontwikkelingen toelaten. Tegelijkertijd vind ik ook dat het rijk, met veel geld en het liefst vandaag nog, begint met het versterken van de huizen in Groningen. Dit kan alleen maar als de economie geleidelijk transformeert van fossiel-gestookt naar gezondere, duurzamere, alternatieven.

Er is wat mij betreft geen weg terug. Het kan mij ook niet snel genoeg gaan. Zowel zakelijk als privé! Maar wel met gezond verstand, veel creativiteit en nuchterheid graag! En dat we ons af en toe een uitstapje gunnen naar de oude wereld moet ook kunnen. Toch?

november 2018, bert.moormann@ziggo.nl

Schermafbeelding 2018-11-03 om 12.15.42